Podstawa prawna
„Zgodnie z art. 61 lit. a I protokołu dodatkowego do Konwencji genewskich z 12 sierpnia 1949 r., dotyczącego ochrony ofiar międzynarodowych konfliktów zbrojnych ratyfikowanego przez Polskę w 1991 r., obrona cywilna oznacza wypełnianie zadań humanitarnych, mających na celu ochronę ludności cywilnej przed niebezpieczeństwami wynikającymi z działań zbrojnych lub klęsk żywiołowych, i przezwyciężanie ich bezpośrednich następstw, jak też zapewnienie warunków koniecznych do przetrwania.”
Jednym z zadań obrony cywilnej jest przygotowanie i organizowanie schronów (art. 61 lit.a pkt iii).
Zagadnienia obrony cywilnej w Polsce, do 22 kwietnia 2022 r., regulowały przepisy ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Z dniem 23 kwietnia 2022 r. ustawa ta została uchylona, a wraz z nią m.in. rozporządzenie w sprawie zakresu działania szefów obrony cywilnej.
Przestały także obowiązywać wytyczne SOC z 4 grudnia 2018 r. w sprawie zasad postępowania z zasobami budownictwa ochronnego. Obszar budownictwa ochronnego w Polsce pozostaje nieuregulowany od 1 lipca 2004 r. Tego dnia zostało uchylone rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 września 1993 r. w sprawie obrony cywilnej.
Był to ostatni akt prawny regulujący problematykę budowli ochronnych, odnoszący się do wymogów technicznych i zasad użytkowania tych obiektów. Według Oceny przygotowania w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej w Polsce za 2017 r., przygotowanej w Komendzie Głównej PSP, tylko 1,3% ludności Polski mogłoby skorzystać ze schronów. Miejsca w mniej bezpiecznych ukryciach wystarczyłyby dla kolejnego 1,5% Polaków.
Wykaz aktów prawnych dotyczących budownictwa ochronnego:
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.
Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej.
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (uchylona).
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.
Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym.
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 2002 r. (uchylone).
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych.
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 21 lutego 2025 r. w sprawie budowli ochronnych.
Informacja NIK: Zapewnienie obywatelom miejsc schronienia w budowlach ochronnych (LKI.430.2.2023).